Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik Nedir?

Yönetmelik 22 Ağustos 2020 tarihinde 31221 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Düzenleme; yenileme merkezlerinin faaliyetlerinden yenileme işlemlerine, ürünün sertifikalandırılmasından garanti ve satış süreçlerine kadar birçok konuyu kapsamaktadır.

Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik – Ticaret Bakanlığı

Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmeliğin Amacı Nedir?

Yönetmeliğin temel amacı, belirli kullanılmış malların yenilenerek tekrar satışa sunulmasına ilişkin uygulama usul ve esaslarını belirlemektir.

Başka bir ifadeyle yönetmelik, "kullanılmış bir telefonu tekrar satmak" ile "mevzuata uygun şekilde yenilenmiş bir telefonu piyasaya sunmak" arasındaki farkı ortaya koyan temel düzenlemelerden biridir.

Yönetmeliğin kapsamına giren ürünlerde yenileme işleminin belirli standartlara uygun gerçekleştirilmesi, ürünün sertifikalandırılması ve tüketiciye yeniden sunulması için belirli kurallar uygulanır.

Yönetmelik Hangi Ürünleri Kapsıyor?

Yönetmelik yalnızca cep telefonlarını düzenleyen bir mevzuat değildir. Ek-1'de yer alan çeşitli kullanılmış malların yenilenmesi, sertifikalandırılması ve tekrar satışa sunulmasına ilişkin faaliyetleri kapsar.

Ticaret Bakanlığı'nın tüketici bilgilendirmesinde yenilenmiş ürün sistemi kapsamında cep telefonu, tablet, akıllı saat, bilgisayar, oyun konsolu, modem ve televizyon gibi ürünler de sayılmaktadır.

Ancak her kullanılmış elektronik ürünün otomatik olarak yenilenmiş ürün kapsamına girdiği düşünülmemelidir. Ürünün yönetmelikte yer alan kapsam içerisinde bulunması ve öngörülen yenileme şartlarının karşılanması gerekir.

Yönetmelikte "Yenileme Merkezi" Ne Anlama Geliyor?

Yönetmeliğin en önemli kavramlarından biri yenileme merkezidir.

Yenileme merkezi; kullanılmış malın yenilenmesi, sertifikalandırılması ve yönetmelikte belirtilen diğer işlemlerin yürütülmesi amacıyla faaliyet gösteren, gerekli standartları taşıyan ve Bakanlıktan yenileme yetki belgesi alan tüzel kişidir.

Dolayısıyla yenileme merkezi kavramı, herhangi bir telefoncu veya ikinci el ürün satıcısıyla aynı anlama gelmez.

Ticaret Bakanlığı da yenileme işlemlerinin ve yenilenmiş ürünlerin piyasaya arz edilmesinin Bakanlık tarafından yetkilendirilen yenileme merkezleri tarafından yapılabileceğini belirtmektedir.

Ticaret Bakanlığı – Yenileme Yetki Belgesi

Yenileme Yetki Belgesi Nedir?

Yenileme yetki belgesi, bir işletmenin yönetmelikte tanımlanan yenileme merkezi faaliyetini yürütebilmesi için Bakanlık tarafından verilen belgedir.

Bir işletmenin yenileme merkezi olarak faaliyet gösterebilmesi için yalnızca ticari olarak faaliyet göstermesi yeterli değildir. Yönetmelikte belirtilen şartların ve ilgili standartların karşılanması ve Bakanlıktan yetki alınması gerekir.

Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre yenileme yetki belgesi başvurularında ilgili TSE hizmet yeri yeterlilik belgesi gibi belgeler de aranabilmektedir.

Yenileme İşlemi Neleri Kapsar?

Yenileme işlemi, telefonun dış görünümünün temizlenmesi veya tek bir parçanın değiştirilmesinden ibaret değildir.

Yönetmelik kapsamında yenileme işlemi sırasında cihazın durumuna göre;

• Onarım yapılması,
• Gerekli parçaların değiştirilmesi,
• Önceki kullanıcıya ait kişisel veriler dahil bilgilerin yok edilmesi,
• Cihazın fabrika ayarlarına getirilmesi,
• Performans ve fonksiyon testlerinin yapılması

gibi işlemler gerçekleştirilebilir veya gerçekleştirilmesi gerekebilir.

Bu nedenle "yenilenmiş telefon" ifadesi yalnızca kozmetik olarak temizlenmiş ikinci el telefon anlamına gelmez.

Yenilenmiş Telefonda Önceki Kullanıcının Verileri Ne Olur?

Veri güvenliği, yönetmeliğin tüketici açısından dikkat edilmesi gereken önemli konularından biridir.

Yenileme merkezi, yenileme işlemi sırasında önceki kullanıcıya ait kişisel veriler dahil tüm bilgilerin yok edilmesini ve cihazın fabrika ayarlarına getirilmesini sağlamalıdır.

Bu nedenle yeni satın alınan yenilenmiş bir telefonda önceki kullanıcıya ait fotoğraflar, mesajlar, kişiler veya kişisel dosyaların bulunması beklenen bir durum değildir.

Bu konuyu daha ayrıntılı olarak Yenilenmiş Telefonda Veri Güvenliği ve Gizlilik başlıklı rehberimizde ele aldık.

Yenilenmiş Telefonun IMEI'si Değiştirilebilir mi?

Hayır. Yönetmelikte elektronik kimlik bilgisine sahip mallar bakımından önemli bir kural bulunmaktadır.

Yenileme merkezi, yenileme işlemi sırasında ürünün elektronik kimliğini değiştiremez.

Telefonlar açısından bunun en önemli karşılığı IMEI numarasıdır. Bu nedenle yenilenmiş bir telefonun yenileme işleminden geçirilmesi, cihazın IMEI'sinin değiştirilmesi anlamına gelmez.

Tüketici açısından IMEI kontrolü, satın alma sırasında yapılabilecek temel kontrollerden biridir.

Elektronik Kimlikli Telefonlar İçin Özel Bir Şart Var mı?

Evet. Elektronik kimlik bilgisine sahip kullanılmış mallar için yönetmelikte özel hükümler bulunmaktadır.

Cep telefonları ve elektronik kimlik bilgisi bulunan tabletler bakımından cihazın geçmiş kullanımına ilişkin belirli şartların sağlanması gerekir. Ticaret Bakanlığı'nın bilgilendirmesine göre cep telefonu ve elektronik kimlik bilgisine sahip tabletlerin yenilenmiş ürün olarak kabul edilebilmesi için en az bir yıllık veri, ses veya SMS trafiğinin bulunması şartı uygulanmaktadır.

Bu kontrol, cihazın gerçekten daha önce kullanılmış bir ürün olduğunu ve yenilenmiş ürün sistemi kapsamında değerlendirilebilmesini destekleyen teknik kontrollerden biridir.

Yenilenmiş Ürün Sertifikası Nedir?

Yenilenmiş ürün sisteminin bir diğer önemli unsuru yenilenmiş ürün sertifikasıdır.

Bu sertifika, ürünün hangi yenileme merkezi tarafından yenilendiği ve gerçekleştirilen yenileme işlemiyle ilgili bilgilerin tüketiciye sunulmasına yardımcı olur.

Yönetmelikte sertifikada yenileme merkezine ilişkin bilgilerin ve yenileme sürecine ilişkin bilgilerin bulunmasına yönelik hükümler yer almaktadır. Sertifikanın ürünle birlikte verilmesi de sistemin önemli unsurlarındandır.

Bu nedenle tüketici, yenilenmiş telefon satın alırken sertifika bilgilerini kontrol etmeli ve belgeyi satış belgeleriyle birlikte saklamalıdır.

Yenilenmiş Ürün Logosu Ne Anlama Geliyor?

Yenilenmiş ürünlerin tüketici tarafından daha kolay ayırt edilebilmesi amacıyla Bakanlık tarafından belirlenen bir "Yenilenmiş Ürün" logosu bulunmaktadır.

Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre 18 Nisan 2023 tarihinde yapılan yönetmelik değişikliğiyle yenileme merkezi, şube, yetkili satıcı ve yetkili alıcının yenilenmiş ürünler için Bakanlık tarafından belirlenen ayırt edici logoyu reklam ve tanıtımlarında kullanabilmesine ilişkin hüküm eklenmiştir.

Ticaret Bakanlığı – Yenilenmiş Ürün Logosu

Yenilenmiş Telefonun Garanti Süresi Yönetmelikte Düzenleniyor mu?

Evet.

Yenilenmiş ürünlerde tüketici açısından önemli güvencelerden biri garanti süresidir. Yönetmelik kapsamında yenilenmiş ürünün garanti süresi teslim tarihinden itibaren en az bir yıl olarak uygulanır.

Bu garanti, tüketicinin ayıplı maldan doğan haklarından bağımsız olarak değerlendirilmesi gereken bir satış sonrası güvencedir.

Garanti kapsamındaki haklar ve servis süreçleri hakkında daha ayrıntılı bilgi için sitemizdeki Yenilenmiş Telefon Garantisi Kaç Yıl? ve Yenilenmiş Telefon Arızalanırsa Ne Yapılır? başlıklı içeriklere de bakabilirsiniz.

Yenilenmiş Telefon Satışında Tüketiciye Bilgi Verilmesi

Yenilenmiş ürün sisteminin temel amaçlarından biri tüketicinin satın aldığı ürün hakkında doğru ve yeterli bilgiye sahip olmasını sağlamaktır.

Bu nedenle yenilenmiş telefonun satışında ürünün yenilenmiş olduğunun anlaşılması, yenileme merkezi bilgilerinin sunulması ve mevzuatta öngörülen diğer bilgilerin tüketiciye aktarılması önem taşır.

Özellikle standartlara uygun şekilde yenileme yapılmamış bir ürünün tüketicide yenilenmiş ürün algısı oluşturacak şekilde sunulması mevzuat açısından ayrıca düzenlenmiştir.

Ticaret Bakanlığı, 2021 yılında yapılan değişiklikle standartlara uygun yenileme işlemi yapılmayan malların yenilenmiş ürün algısı oluşturacak şekilde reklam ve satışının yasaklandığını açıklamıştır.

İkinci El Telefon ile Yenilenmiş Telefon Arasındaki Fark

Yönetmeliğe Göre Yenileme Merkezi Telefonu Nasıl Hazırlar?

Bir telefonun yenilenmiş ürün olarak satışa hazırlanmasında tek bir işlem uygulanmaz. Cihazın durumuna göre teknik inceleme ve yenileme işlemleri gerçekleştirilir.

Genel olarak süreç içerisinde;

1. Cihazın kabulü ve gerekli kontrollerin yapılması,
2. Önceki kullanıcı verilerinin yok edilmesi,
3. Gerekli onarım veya parça değişikliklerinin yapılması,
4. Performans ve fonksiyon testlerinin gerçekleştirilmesi,
5. Cihazın fabrika ayarlarına getirilmesi,
6. Yenileme işleminin sertifikalandırılması

gibi aşamalar bulunabilir.

Buradaki işlemlerin tamamının her telefonda aynı şekilde uygulanacağı düşünülmemelidir. Cihazın mevcut durumuna göre gerekli teknik işlemler değişebilir.

Yenileme Merkezleri Her Parçayı Değiştirmek Zorunda mı?

Hayır. Yenilenmiş bir telefonun her parçasının sıfır parçayla değiştirilmesi gerektiği anlamına gelen genel bir kural bulunmaz.

Yenileme işleminin amacı cihazı gerekli kontrollerden geçirerek çalışır ve mevzuata uygun şekilde yeniden satışa hazırlamaktır.

Bu nedenle bir telefonun ekranı, bataryası veya başka bir parçası değişmiş olabilir; ancak her yenilenmiş telefonda aynı parçaların değiştirildiği varsayılmamalıdır.

Tüketici açısından önemli olan, ürün hakkında sunulan bilgilerin doğru olması ve yenileme işleminin ilgili kurallara uygun gerçekleştirilmesidir.

Yenileme Merkezine Satılan Telefonun Değerlemesi Yönetmelikte Düzenleniyor mu?

Evet. Kullanılmış cep telefonu ve tabletlerin yenileme merkezlerine satılması sırasında değerleme ve ödeme süreçlerine ilişkin kurallar da yönetmelikte düzenlenmiştir.

Ticaret Bakanlığı'nın 2021 yılında yaptığı açıklamaya göre tüketicilerin yenileme merkezlerine sattığı cep telefonu ve tabletlerde fiyat tespiti ve bedel ödeme süreçleri tüketici lehine düzenlenmiş ve belirli sürelerle sınırlandırılmıştır.

Burada önemli bir ayrım vardır: Mevzuatta yer alan üç iş günü kuralı, her durumda "telefonun parasının teslimden itibaren üç iş gününde ödeneceği" şeklinde yorumlanmamalıdır. Değerleme süreci ile ödemenin hangi koşulda ve ne zaman yapılacağı ayrı düzenlemeler kapsamında değerlendirilmelidir.

Yenilenmiş Telefonlarda Cayma Hakkı Yönetmelikte mi Düzenleniyor?

Yenilenmiş telefon satın alan tüketicinin cayma hakkı, yalnızca ürünün yenilenmiş olması üzerinden değerlendirilmez. Satışın mesafeli sözleşme veya mağazadan yapılan satış gibi hangi yöntemle gerçekleştirildiği de önemlidir.

İnternet üzerinden yapılan mesafeli satışlarda tüketicinin 14 günlük cayma hakkı, ilgili tüketici mevzuatındaki şartlar çerçevesinde uygulanabilir.

Mağazadan yapılan alışverişlerde ise genel bir 14 günlük cayma süresi bulunmaz.

Bu nedenle yenilenmiş telefonun iade koşullarını değerlendirirken hem ürünün niteliğine hem de satış yöntemine bakmak gerekir.

Yenilenmiş Telefon Ayıplı Çıkarsa Yönetmelik Ne Sağlıyor?

Yenilenmiş telefonun ayıplı olması halinde tüketicinin hakları yalnızca yenilenmiş ürün yönetmeliğiyle sınırlı değildir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamındaki tüketici hakları da gündeme gelir.

Ayıplı mal durumunda olayın koşullarına göre tüketicinin sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme gibi seçimlik hakları söz konusu olabilir.

Bu nedenle yenilenmiş telefon satın alan tüketici açısından yönetmelik ile 6502 sayılı Kanunun birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Yönetmelik Tüketiciye Neden Önemli Bir Güvence Sağlıyor?

Yenilenmiş ürün piyasasının düzenlenmesi, tüketicinin satın aldığı cihazın geçmişi ve mevcut durumu hakkında daha öngörülebilir bir çerçeveye sahip olmasını sağlar.

Özellikle;

• Yetkili yenileme merkezi sistemi,
• Yenileme standartları,
• Veri silme yükümlülüğü,
• Performans ve fonksiyon testleri,
• Yenilenmiş ürün sertifikası,
• Garanti süresi,
• Tüketicinin bilgilendirilmesi

gibi konuların düzenlenmiş olması, yenilenmiş ürün ile sıradan ikinci el ürün arasındaki temel farklardan bazılarını oluşturur.

Yenilenmiş Telefon Alırken Yönetmelik Açısından Nelere Bakılmalı?

1. Yenileme merkezini kontrol edin. Telefonu hangi merkezin yenilediğini öğrenin.
2. Yetki durumunu araştırın. Yenileme merkezinin Bakanlık yetkisini kontrol edin.
3. Yenilenmiş ürün sertifikasını inceleyin.
4. Garanti belgesini kontrol edin.
5. IMEI numarasını kontrol edin.
6. Ürün açıklamasını okuyun. Satış ilanındaki bilgiler ile teslim edilen cihazı karşılaştırın.
7. Faturanızı saklayın.
8. Satış yöntemini kontrol edin. İnternet üzerinden veya mağazadan alınması iade ve cayma hakları açısından farklı sonuçlar doğurabilir.
9. Eski kullanıcı verilerini kontrol edin. Cihazın önceki kullanıcıya ait kişisel verilerden temizlenmiş olması gerekir.

Yönetmelik Zaman İçinde Değiştirildi mi?

Evet. Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik 2020 yılında yürürlüğe girdikten sonra farklı tarihlerde değişikliklere uğramıştır.

Örneğin 2021 yılındaki değişikliklerle ikinci el cep telefonu ve tabletlerin bilgilendirme etiketiyle satılması, standartlara uygun yenileme yapılmayan ürünlerin yenilenmiş ürün algısı oluşturacak şekilde reklam ve satışının önlenmesi, tüketicilerin yenileme merkezlerine sattığı cihazlarda değerleme ve ödeme süreçlerinin düzenlenmesi gibi konularda değişiklikler yapılmıştır.

2023 yılında yapılan değişiklikle de yenileme merkezi, şube, yetkili satıcı ve yetkili alıcının yenilenmiş ürünler için Bakanlık tarafından belirlenen ayırt edici logoyu reklam ve tanıtımlarında kullanabilmesine ilişkin hüküm getirilmiştir.

Bu nedenle yenilenmiş telefon mevzuatı hakkında internette bulunan eski içeriklerin güncel hükümlerle karşılaştırılması önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik ne zaman yayımlandı?

Yönetmelik 22 Ağustos 2020 tarihinde 31221 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yönetmelik sadece cep telefonlarını mı kapsıyor?

Hayır. Yönetmelik Ek-1'de yer alan kullanılmış malların yenilenmesi, sertifikalandırılması ve tekrar satışa sunulmasına ilişkin faaliyetleri kapsar. Ticaret Bakanlığı'nın tüketici bilgilendirmesinde cep telefonu, tablet, akıllı saat, bilgisayar, oyun konsolu, modem ve televizyon gibi ürünler de yenilenmiş ürünler kapsamında sayılmaktadır.

Yenilenmiş telefonları kim yenileyebilir?

Yönetmelikte tanımlanan yenileme faaliyetleri, gerekli şartları taşıyan ve Bakanlıktan yenileme yetki belgesi alan yenileme merkezleri tarafından yürütülür.

Yenilenmiş telefonda garanti süresi kaç yıldır?

Yenilenmiş ürünlerde garanti süresi teslim tarihinden itibaren en az bir yıldır.

Yenilenmiş telefonda IMEI değiştirilebilir mi?

Hayır. Yenileme merkezi, yenileme işlemi sırasında ürünün elektronik kimliğini değiştiremez.

Yenilenmiş telefonun önceki kullanıcı verileri silinir mi?

Evet. Yenileme sürecinde önceki kullanıcıya ait kişisel veriler dahil tüm bilgilerin yok edilmesi ve cihazın fabrika ayarlarına getirilmesi gerekir.

Yenilenmiş ürün sertifikası nedir?

Yenilenmiş ürünün hangi yenileme merkezi tarafından yenilendiği ve yenileme sürecine ilişkin bilgilerin yer aldığı belgedir. Yönetmelik kapsamında sertifikalandırma, yenilenmiş ürün sisteminin önemli unsurlarındandır.

Yenilenmiş ürün logosu zorunlu mu?

Bakanlık tarafından belirlenen "Yenilenmiş Ürün" logosunun kullanımına ilişkin özel usul ve esaslar bulunmaktadır. 2023 yılında yapılan yönetmelik değişikliğiyle yenileme merkezi, şube, yetkili satıcı ve yetkili alıcının bu logoyu reklam ve tanıtımlarında kullanabilmesine ilişkin düzenleme yapılmıştır.

İkinci el telefon ile yenilenmiş telefon aynı şey midir?

Hayır. Her ikinci el telefon yenilenmiş ürün değildir. Yenilenmiş ürün olarak satılan cihazın yönetmelikte öngörülen yenileme sürecinden geçirilmesi ve ilgili şartları karşılaması gerekir.

Yönetmelik tüketicinin garanti hakkını düzenliyor mu?

Evet. Yenilenmiş ürünlerde teslim tarihinden itibaren en az bir yıllık garanti süresi öngörülmektedir.

Yenilenmiş telefon alırken yönetmeliği okumak gerekir mi?

Mevzuatın tamamını okumak zorunlu değildir. Ancak yenileme merkezi, sertifika, garanti, veri silme, IMEI, satış bilgileri ve tüketici hakları gibi temel konuların bilinmesi satın alma kararında faydalı olabilir.

Resmî Kaynaklar

• Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik – Ticaret Bakanlığı
• Ticaret Bakanlığı – Yenileme Yetki Belgesi
• Ticaret Bakanlığı – Yenilenmiş Ürün Logosu
• 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun

Sonuç: Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik Neden Önemli?

Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik, Türkiye'de yenilenmiş telefon ve diğer kapsam dahilindeki kullanılmış ürünlerin hangi şartlarda yenilenebileceğini ve tekrar satışa sunulabileceğini belirleyen temel düzenlemelerden biridir.

Yönetmelik sayesinde yenileme merkezi, yenileme yetki belgesi, ürün sertifikası, veri güvenliği, teknik testler, IMEI, garanti ve tüketicinin bilgilendirilmesi gibi birçok konu belirli kurallara bağlanmıştır.

Tüketici açısından en önemli nokta ise "yenilenmiş" ifadesinin yalnızca bir satış tanımı olmadığını bilmektir. Mevzuata uygun bir yenilenmiş ürün, yetkili yenileme sistemi içerisinde belirli işlemlerden geçirilmiş ve belirli şartlara tabi tutulmuş üründür.

Bu nedenle yenilenmiş telefon satın alırken ürünün yalnızca fiyatına ve dış görünümüne değil, hangi yenileme merkezi tarafından hazırlandığına, sertifikasına, garanti bilgilerine ve satış belgelerine de bakmak gerekir.